Huiselijk geweld

Huiselijk geweld is vaak ingewikkeld. Er speelt veel ontkenning. Het vindt plaats achter de voordeur, en wie geeft je het recht je met dingen te bemoeien die jou niet aangaan? Of toch wel?

Relatie met pastoraat

Huiselijk geweld en pastoraat
Voor slachtoffers en daders is het belangrijk dat er doortastend pastoraat is in de kerkelijke gemeente. Pastoraat dat de confrontatie niet schuwt en maatregelen durft te nemen als dit nodig is. Maar ook pastoraat dat het aandurft om slachtoffers te beschermen. Pastoraat kan niet uitsluitend de meetlat hanteren van 'eert uw vader en uw moeder' (vijfde gebod) en 'wat God samengevoegd heeft, scheidde de mens niet' (uitwerking van het zevende gebod) zonder daarbij de context in rekening te brengen. Immers, het liefdesgebod uw naaste lief te hebben als uzelf, is door de dader al lang geschonden. Als het pastoraat toch eenzijdig deze meetlat hanteert, dan maakt zij zich bij huiselijk geweld schuldig aan het feit dat ze geweten heeft van geweld, maar niets heeft gedaan. Ook daarvan moeten zij rekenschap afleggen.

Pastoraat dient juist slachtoffers te helpen in de geweldige dilemma’s die op hen afkomen. Want enerzijds hebben slachtoffers te maken met het vijfde en/of zevende gebod maar anderzijds ook met het zesde gebod (u zult niet doodslaan) waar Jezus aan toevoegde dat je al een moord pleegt als je iemand dood wenst. Want denk eraan dat bij huiselijk geweld veel haat ontstaat. Hulp kan hieruit bestaan dat het pastoraat slachtoffers helpt om de dader op een respectvolle wijze te confronteren en te wijzen op Gods oordeel als de dader zich niet bekeert. Het eren van je ouders kan bijvoorbeeld voor kinderen betekenen dat ze hun ouders terecht wijzen (hoewel dit natuurlijk volstrekt de omgekeerde wereld is). Het is belangrijk dat er gezocht wordt naar wegen om in dit gebroken bestaan niet nog meer zonden toe te laten.

Pastoraat dient bij uitstek beeld van God te zijn. Helaas zijn er veel slachtoffers die toch bekneld zijn geraakt. De dreiging met kerkelijke censuur vanwege een voorgenomen echtscheiding maakte dat een slachtoffer niet bij de dader wegging, terwijl alles al geprobeerd was om het geweld te stoppen. Daarmee had de kerkelijke censuur een averechts effect, namelijk dat het geweld bleef bestaan. Kerkelijke censuur richting slachtoffers, die lijden onder geweld, is ernstig af te raden. Een slachtoffer is immers geen zondaar die zich dient te bekeren. In de gevallen van partnergeweld waarin alles al is geprobeerd, kan het zijn dat echtscheiding de enige mogelijk is om te ontsnappen aan het geweld. Een scheiding van tafel en bed zou een tussenstap kunnen zijn. De kans is hierbij wel aanwezig dat vroeg of laat de dader terugkeert zonder dat er daadwerkelijk iets is veranderd. En daarmee herhaalt zich de spiraal van geweld.
 
Aan de andere kant kan kerkelijke censuur juist wel goed helpen bij daders. Daarbij is het belangrijk dat het pastoraat daadkrachtig durft op te treden. Kerkelijke censuur, bedoeld om de zondaar terug te brengen van zijn of haar verkeerde weg, kan helpen als een stok achter de deur. Censuur kan bijvoorbeeld er aan bijdragen de dader te motiveren in therapie te gaan. Daardoor worden ze, zij het van buitenaf, gemotiveerd om te stoppen met geweld. Het is de kunst voor het pastoraat om enerzijds de positie in te nemen van 'tot hiertoe en niet verder' en anderzijds om er voor een dader te zijn in geestelijk opzicht. In de praktijk blijkt dit erg lastig te zijn voor predikanten en ouderlingen, omdat daders vaak alles uit de kast trekken om maar aan te tonen dat zíj niet de schuldigen zijn. Natuurlijk is er in veel gevallen een relationele kant van de problemen, maar lang niet altijd. Bovendien, je partner of kinderen in elkaar slaan is nog steeds niet geoorloofd.

In geval van geweld is de eerste vraag die altijd beantwoord moet worden door de pastorale werker: 'Als ik straks wegga uit dit gezin, zijn de gezinsleden dan veilig?' Als dit niet het geval is, dan moeten er maatregelen genomen worden. In uiterste geval via politie en justitie. Maar in veel gevallen kan ook het tijdelijk uit huis gaan van de dader een belangrijke stap zijn.

Binnen de kerkelijke gemeente is het zinvol als er een discussie op gang komt rond huiselijk geweld. Het bespreekbaar maken van dit onderwerp is zinvol en nuttig. Immers, de gemeente is aan elkaar gegeven door God om ook toe te zien op elkaar. Vaak speelt bij huiselijk geweld onmacht een grote rol. Daarin kunnen mensen elkaar ook bijstaan.

(Bovenstaande paragraaf is overgenomen uit “Wat huiselijk geweld met je doet,  Roel Timmerman, uitgegeven bij Boekencentrum)


 

interview met Gerda (behandelaar)
     over contextuele therapie

 andere ervaringsverhalen