Wat is een eetstoornis?

In Nederland lijden zo’n 6.000 mensen aan anorexia nervosa (magerzucht) en 20.000 mensen aan boulimia (vraatzucht). Daarnaast heeft 1% van de volwassen bevolking last van een eetbuistoornis (Binge Eating Disorder). Anorexia en boulimia komen vooral voor bij jonge meisjes en vrouwen. De eetbuistoornis komt even vaak bij mannen als bij vrouwen voor.

Door behandeling slaagt ongeveer de helft van de patiënten er in, om af te komen van de eetstoornis. Bij eenderde blijft de eetstoornis bestaan, maar worden de problemen wel minder en verbetert de situatie. Een aantal patiënten blijft chronisch last houden van de stoornis.

Bij mensen met een eetstoornis is er sprake van verstoord eetgedrag. Waar eten normaal een gezellig gebeuren kan zijn, zijn personen met een eetstoornis zo sterk bezig met eten en hun gewicht dat het eten een obsessie is geworden. Ze eten niet als ze honger hebben, leggen zichzelf een veel te streng dieet op of hebben buien waarin ze veel teveel en meestal ongezond, calorierijk voedsel eten. Eten bezorgt hun gevoelens van schuld, schaamte en geeft veel spanning en angst.
Er zijn verschillende soorten eetstoornissen maar deze hebben ook een aantal overeenkomsten.

Mensen met een eetstoornis

• zijn geobsedeerd door hun gewicht en alles wat met eten te maken heeft
• hebben een verstoord beeld van zichzelf
• zijn buitengewoon bang om aan te komen en dik te zijn
• ontkennen of verbergen hun eetprobleem

Welke eetstoornissen zijn er?
De meest voorkomende eetstoornissen zijn Anorexia Nervosa en Boulimia Nervosa. Een minder bekende eetstoornis die ook veel voorkomt is Binge Eating Disorder (eetbuistoornis).

Kenmerken van deze eetstoornissen

Anorexia Nervosa (AN) wordt gekenmerkt door:

• intense angst om dik te worden of angst voor gewichtstoename
• verstoord beeld van het eigen lichaam. Zichzelf te dik vinden, ook al is men broodmager
• weigeren het lichaamsgewicht te handhaven op een gezond niveau (zie onder voor wat een
  normaal gewicht is)
• bij meisjes: langer dan drie maanden wegblijven van de menstruatie. Soms bestaat er al
  anorexia voordat het meisje gaat menstrueren

Er zijn twee types anorexia.
Bij het ene type is men mager als gevolg van vasten, diëten en eventueel toegenomen lichaamsbeweging.
Het andere type heeft ook eetbuien die worden gecompenseerd door het gebruik van plaspillen, laxeermiddelen of door zelf opgewekt braken.

Boulimia Nervosa (BN) wordt gekenmerkt door:

• perioden met vreetbuien waarin in een beperkt tijdsbestek een grote hoeveelheid eten
  verorberd wordt, waarbij men het gevoel heeft zichzelf niet in de hand te hebben
• om de gewichtstoename te compenseren gaat men over tot braken, vasten, extreem veel
  bewegen of gebruik van plaspillen of laxeermiddelen
• dit gedrag komt zeker twee keer per week voor gedurende minstens drie maanden
• verder is men overmatig bezig met de lichaamsvorm en het gewicht

Binge eating disorder (BED) wordt eveneens gekenmerkt door:

• eetbuien waarbij men het gevoel heeft zichzelf niet te kunnen beheersen. Alleen probeert
  men het voedsel niet kwijt te raken door bijvoorbeeld laxeermiddelen te gebruiken of braken op te wekken
• de eetbuien komen gemiddeld twee keer per week gedurende minstens een half jaar voor
• omdat er geen compensatiegedrag is, leidt deze stoornis tot vetzucht en is deze stoornis meer
  zichtbaar

Wat is een normaal gewicht?
Bij kinderen is er sprake van ondergewicht als het gewicht minder dan 85% is dan het gewicht dat hoort bij de lengte en leeftijd van dit kind. Voor volgroeide tieners en volwassenen gebruikt men de body mass index (BMI). Dat is het gewicht(in kilo’s) gedeeld door het kwadraat van de lengte(in meters). Een BMI van 17,5 of minder duidt op AN. Bij een BMI hoger dan 30 is er sprake van obesitas of vetzucht. Kijk ook op www.voedingscentrum.nl.

Bij meisjes die nog in de puberteit zijn, kan het voorkomen dat ze weliswaar niet afvallen maar wel in lengte groeien en alsnog in deze kritische zone terechtkomen. Problemen of stoornissen zoals AN kunnen ook het gevolg zijn van een plotselinge drastische gewichtsafname, nadat er sprake was van overgewicht, zonder dat het gewicht al onder de kritische grens is gedaald. Dat betekent dus dat er niet alleen gekeken moet worden naar het huidige gewicht maar ook naar het verloop van de groeicurve in de voorgaande jaren. En dat er bij een BMI van meer dan 17,5 toch sprake kan zijn van een ernstige of zelfs levensbedreigende situatie. Dit geeft het belang aan om bij enige verdenking van een eetstoornis dit te laten beoordelen door een arts met kennis van eetstoornissen en groei/ontwikkeling.