Burnout

Burnout is beeldspraak die gebruikt wordt om een psychische uitputtingstoestand te vergelijken met het uitdoven van een vuur: de mentale brandstof is uitgeput. Passende metaforen zijn: 'de rek is uit het elastiek', 'ik ben opgebrand' of 'de accu is leeg en laadt niet meer goed op'.

Hoe ontstaat burnout?

Over oorzaken van burnout is veel te zeggen. In de meeste theorieën wordt duidelijk dat het een complexe interactie is tussen werkomstandigheden, persoonlijkheid en de privé-situatie.
Met betrekking tot werkomstandigheden kunnen verschillende factoren stress en spanning geven:

  • te veel werk/tijdsdruk
  • weinig uitdaging
  • weinig invloed kunnen uitoefenen op de inhoud van het werk
  • weinig resultaat zien
  • weinig waardering krijgen
  • problemen met leidinggevenden
  • conflicten of slechte verstandhoudingen
  • slecht verlopende reorganisaties
  • onduidelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden
  • functie die te hoog gegrepen is
  • bedreigend werkklimaat met ongewenste intimiteiten
  • intimidatie/discriminatie

Bij burnout wordt er doorgaans over het betaalde werk gesproken. Dezelfde factoren kunnen echter ook worden onderscheiden in het kerkelijk werk, vrijwilligerswerk of het werk als huismoeder in een druk gezin.

Hoe er wordt omgegaan met stressfactoren op het werk, hangt direct samen met hoe de persoon er in kwestie mee omgaat. Van een aantal eigenschappen is bekend, dat ze gevoelig maken voor uitputtingsklachten bij stress in werksituaties. 

  • perfectionisme
  • sterk verantwoordelijkheidsgevoel
  • moeilijk nee kunnen zeggen
  • weinig zelfvertrouwen
  • de eigen grenzen niet kennen
  • ambitieus
  • behoefte zichzelf te bewijzen
  • moeite met delegeren, neiging om zichzelf op te offeren
  • boosheid en onvrede niet uiten maar inslikken
  • niet goed kunnen plannen, de werkzaamheden overzien

Het gezinsleven, de vrijetijdsbesteding en de gezondheid kunnen enerzijds een buffer vormen voor het opvangen van een werkprobleem. Anderzijds kunnen privé omstandigheden zoals ingrijpende life-events (trouwen, verhuizen, kinderen krijgen), traumatische ervaringen, ziekte in familie of een langdurige verbouwing ook extra spanning geven die aanwezige werkstress verergert.