Problemen met seksualiteit?
Veel jongeren en volwassenen slagen erin een goede manier te vinden om uiting te geven aan hun seksuele gevoelens. Toch lukt dat niet altijd. In de loop van hun leven lopen nogal wat mensen aan tegen moeilijkheden op seksueel gebied. Volgens de Rutgers NISSO Groep komt uit onderzoek naar voren dat seksuele disfuncties naar schatting bij tenminste 10-15% van de mannen en bij 15-35% van de vrouwen voorkomen. Een seksuele disfunctie kan ingrijpende gevolgen hebben voor de relatie van de partners.
De ervaring leert dat ernstige seksuele problemen niet vanzelf over gaan. In dat geval is professionele zorg nodig. Eleos biedt seksuologische hulp aan jongeren en volwassenen met seksuele problemen vanuit een christelijke identiteit.
Seksuele problemen
Seksuele problemen bij jongeren
Jongeren kunnen te maken krijgen met ongewenst seksueel gedrag (als slachtoffer en/of als dader), ongewenste relaties, vragen over uiterlijk, masturbatie of homoseksualiteit en dergelijke. Vaak zijn het geen op zichzelf staande vragen maar zijn zij onderdeel van een bredere hulpvraag. Daarbij kan het goed zijn dat specifiek aandacht wordt besteed aan de seksuele aspecten van hun problematiek.
Verschil in seksueel verlangen tussen man en vrouw
De seksuele behoeften van een man en een vrouw die met elkaar een relatie hebben kunnen heel verschillend zijn. Er kan een verschil bestaan over de gewenste frequentie, de manier waarop seksualiteit bij voorkeur wordt beoefend, en de motivatie tot het zoeken van seksueel contact. De één kan dagelijks seksueel contact willen, de ander veel minder vaak of helemaal niet. Of de één zoekt vooral intimiteit, veiligheid en geborgenheid, de ander vooral het bereiken van een seksueel hoogtepunt, of bevestiging van het eigen man- of vrouwzijn. Omdat seksuele behoeften vrijwel nooit gelijk zijn, staan echtparen voor de taak deze op elkaar af te stemmen. Het is de kunst deze verschillen om te vormen van een bron van spanning tot een bron van vreugde. Soms lukt dit niet, en levert dit zodanige problemen op dat hulp gezocht moet worden.
Seksuele disfuncties
Erectieproblemen, te snelle zaadlozing, of helemaal geen zaadlozing: dit zijn enkele voorbeelden van een seksuele disfunctie bij mannen. Ook vrouwen kunnen moeite hebben met het krijgen van voldoende seksuele opwinding of het bereiken van een orgasme. Er kunnen allerlei oorzaken zijn voor het ontstaan en blijven bestaan van een seksuele disfunctie. Seksuele disfuncties kunnen een bron zijn van verdriet en spanning, zowel voor de persoon zelf als in een relatie. Het is vaak niet gemakkelijk over deze problemen met een ander te praten.
Seksuele pijnklachten
Pijn tijdens of na het vrijen is een vaak voorkomend verschijnsel. Vrouwen kunnen pijn ervaren bij aanraking van de geslachtsdelen of tijdens de geslachtsgemeenschap. Die pijn kan zo heftig zijn dat de spieren van de vagina zich samenspannen zodat geslachtsgemeenschap niet mogelijk is. We noemen dit vaginisme. Het kan ook zijn dat geslachtsgemeenschap wel mogelijk is, maar gepaard gaat met pijn. Ook mannen kunnen last hebben van pijnklachten in de geslachtsdelen. Zowel bij mannen als bij vrouwen kan de pijn niet alleen tijdens, maar ook na het seksueel contact optreden, zoals hoofdpijn na het vrijen. Te weinig seksuele opwinding, een infectie of herbeleving van een seksueel trauma uit de jeugd kunnen oorzaken van de pijnklachten zijn. Pijn kan een ernstige belemmering vormen bij het genieten van seksueel contact.
Seksuele problemen na seksueel misbruik
Seksualiteit is kwetsbaar. Ongewenste ervaringen met seksualiteit, hetzij in de jeugd, hetzij als volwassene, kunnen leiden tot verminderd seksueel verlangen of een afkeer van seksualiteit. Soms kunnen slachtoffers van seksueel geweld bij ieder later seksueel contact niet anders dan dissociëren, dat wil zeggen hun belevingswereld volledig uitschakelen. Het beeld van de eigen of de andere sekse kan verstoord zijn (bijvoorbeeld: ‘alle mannen zijn alleen maar uit op seks’). Sommigen zoeken dan veiligheid in het contact met de eigen sekse. Dit kan uitgroeien tot een homoseksueel getinte relatie. Het vereist een grote inspanning de vroegere beeldvorming van seksualiteit te leren vervangen door een nieuwe beleving. Soms is de schade zo groot dat herstel van de seksualiteit niet goed mogelijk lijkt. Dit levert veel moeite en verdriet op, zowel bij degene die misbruikt is als bij de partner.
Seksuele identiteitsproblemen
Wanneer iemands (seksuele) verlangens uitgaan naar personen van het eigen geslacht, dan spreken we van een homoseksuele oriëntatie (bij mannen) of een lesbische oriëntatie (bij vrouwen). Allerlei vragen komen af op degene die (meestal als jongere) een homoseksuele gerichtheid bij zichzelf ontdekt. Psychische problemen zoals depressiviteit en angst kunnen het gevolg zijn. Ook kunnen er geloofsproblemen ontstaan. Over dit soort problemen praten kan heel moeilijk zijn, en dit kan tot afstandelijkheid ten opzichte van de sociale omgeving leiden. Een deel van de homoseksuele mannen en lesbische vrouwen trouwt. De blijvende aanwezigheid van homoseksuele verlangens kan tot forse spanningen in de huwelijksrelatie leiden.
Seksueel grensoverschrijdend gedrag
Het in acht nemen van grenzen bij het uiten van seksuele behoeften kan problemen geven. Wanneer mensen daar moeite mee hebben, kunnen zij komen tot het zoeken van ongewenste intimiteit en het bedrijven van seksueel geweld. Seksueel grensoverschrijdend gedrag brengt meestal (ernstige) schade toe aan het slachtoffer. Soms komen plegers van seksueel geweld in aanraking met Justitie en worden zij veroordeeld voor een seksueel delict. Vaak komt het niet zover, en vindt er geen verwijzing plaats naar verplichte hulpverlening. Het is dan belangrijk vrijwillig hulp te zoeken.
Parafilieën
De meeste mensen voelen zich seksueel aangetrokken tot personen van het andere geslacht van ongeveer dezelfde leeftijd. Een minderheid voelt zich aangetrokken tot personen van hetzelfde geslacht. Een nog kleinere categorie wordt seksueel opgewonden op een andere manier. We spreken dan van een parafilie. Voorbeelden daarvan zijn: de combinatie van seksualiteit en pijn (seksueel masochisme, dat wil zeggen zelf zich door de ander laten vernederen of pijn laten doen om tot een seksueel hoogtepunt te komen), of seksueel sadisme, (dat wil zeggen de ander pijn doen), seksuele verlangens tot kinderen (pedofilie of pedoseksualiteit), het gebruik van voorwerpen zoals leer of lingerie om tot een seksueel hoogtepunt te komen (fetisjisme), het gebruik van dieren (bestialiteit), de eigen geslachtsdelen tonen aan nietsvermoedende voorbijgangers (exhibitionisme), intiem contact opdringen via de telefoon, enzovoorts. Wanneer iemand op een andere dan doorgaans gebruikelijke manier seksueel opgewonden wordt, kan dat leiden tot problemen op het gebied van intieme relaties of problemen met justitie.
Genderidentiteitsstoornissen
Sommigen jongeren en volwassenen hebben heel veel moeite met hun man-zijn of vrouw-zijn. Zij ervaren een groot verschil tussen hun geslacht zoals zij dat zelf beleven en hun biologische geslacht. Zij zijn ongelukkig met hun geslacht dat zij beleven, en hebben een dringende wens tot het andere geslacht te behoren. Onvrede met het eigen geslacht kan tot grote spanningen leiden. Er kan een sterke behoefte bestaan van geslacht te veranderen (daarom werd vroeger gesproken van transseksualiteit, maar deze benaming is niet helemaal juist). Ook in minder ernstige vormen kunnen problemen met de genderidentiteit iemands ontwikkeling belemmeren.
Dwangmatig seksueel gedrag
Dwangmatig bezig zijn met seksualiteit wordt ook wel seksverslaving genoemd. Deze benaming is echter minder juist. Verslaving aan middelen zoals drugs, alcohol of nicotine geeft lichamelijke en psychische verslaving. Bij dwangmatige seksualiteit is dat niet het geval. Veelvuldig bezig zijn met seksualiteit kan wel problematisch zijn. Mensen kunnen dagelijks vele uren bezig zijn met het bezoeken van pornografische sites op internet, of frequent prostituees bezoeken, of veelvuldig dwangmatig masturberen. Er is vaak een tweestrijd tussen enerzijds willen en doen en anderzijds niet goed vinden dat men het doet. Dit kan leiden tot problemen in de relatie met de partner, met God, tot financiële problemen en werkproblemen. Hulpverlening kan tot resultaat hebben dat men weer controle over het eigen gedrag krijgt.
Andere soorten seksuele problemen
Er komen nog andere problemen voor met seksualiteit die hier niet genoemd zijn. Zo kunnen er problemen zijn met seksualiteit bij het ouder worden, vragen over anticonceptie in relatie tot seksualiteit, seksuele problemen vanwege ziekte of een handicap en dergelijke.
Seksualiteit en je geloofsleven
Seksualiteit hangt nauw samen met iemands levensovertuiging. Bij christenen wordt de manier waarop seksualiteit wordt beleefd mede ingevuld door de christelijke levensovertuiging.
God geeft in de Bijbel het kader aan waarbinnen seksualiteit zijn plaats verkrijgt. Seksualiteit mag genoten worden in het heteroseksuele huwelijk. In dit kader vindt gezinsvorming plaats. In de Bijbel staat ook beschreven hoe mensen uiting geven aan hun seksualiteit waarbij zij het door God aangegeven kader overschrijden. Er staan voorbeelden in van buitenechtelijk geslachtsverkeer, prostitutie, homoseksueel gedrag, seksueel verkeer met familieleden, met dieren, seksuele intimidatie en dergelijke.
Mensen vinden het vaak moeilijk hun seksuele gevoelens op een bijbels verantwoorde manier vorm te geven. Dit kan samenhangen met psychische stoornissen.
Seksualiteit wordt bij Eleos gezien als een van de scheppingsgaven van God. Vanuit een positieve visie (seksualiteit als gave van God) biedt Eleos hulp bij seksuele problemen.
Er zijn ook seksuele problemen waarbij de levensovertuiging veel minder een rol speelt. Ook dan kan het wenselijk zijn geholpen te worden door een behandelaar die nauw verwant is met de christelijke levensbeschouwing van de zorgvrager.
Zorgaanbod Eleos
Over seksualiteit kan in principe met iedere hulpverlener van Eleos worden gesproken. De behandeling van seksuele problemen wordt verricht door gespecialiseerde hulpverleners van een seksuologisch team. Hulpverleners die tot een seksuologisch team behoren zijn: seksuologen, artsen, psychologen, pedagogen, maatschappelijk werkenden en psychotherapeuten. Zij werken zowel bij de afdeling Jeugdzorg als bij de afdeling Volwassenenzorg.
Seksuologische zorg bij Eleos bestaat uit therapiegesprekken die gericht zijn op verbetering van het seksuele functioneren. Soms is ter ondersteuning medicamenteuze zorg nodig. De behandeling bestaat voornamelijk uit gesprekken met individuen en echtparen. Maar er zijn ook groepstherapieën, zoals een groep voor mannen met seksuele identiteitsproblemen, een groep voor partners van vrouwen die vroeger seksueel misbruikt zijn, een groep voor plegers van seksueel misbruik (en event. hun partners) en een een groep voor mannen die op andere manieren seksueel over de schreef gegaan zijn. Als er een lichamelijk onderzoek nodig is, gebeurt dat niet bij Eleos maar elders (bijvoorbeeld de huisarts, een arts-seksuoloog of de gynaecoloog).
Hulp vragen bij seksuele problemen kan via een verwijzing door de huisarts of een andere hulpverlenende instantie. Ook een ambtsdrager kan een gemeentelid voor hulpverlening aanmelden, maar er is tevens een verwijzing door de huisarts noodzakelijk.
Veel mensen zien er tegenop met een onbekende hulpverlener over hun seksuele problemen te spreken. Zij ervaren schroom omdat het over hun meest intieme leven gaat, of schaamte omdat het over seksueel gedrag gaan dat zij verkeerd vinden. Seksuologische hulpverleners zijn erin getraind met anderen over hun seksuele moeilijkheden te spreken. In veel gevallen is verbetering van het seksuele functioneren mogelijk. Als je twijfelt of hulpverlening iets voor je kan betekenen, kun je altijd met ons contact opnemen.
Verder lezen
Bijbelse aspecten van seksualiteit
- J. Schilperoort Seksualiteit: Bijbelse lijnen en facetten. Kampen, Kok Voorhoeve, 1996
- Engelsma, D.J. Samengevoegd. Bijbelse richtlijnen voor huwelijk en seksualiteit. Kampen, De Groot Goudriaan, 2005
Seksualiteit en jongeren
- J. Belder Een gave apart. Hoe seksualiteit een plaats krijgt in je leven. Heerenveen, Groen, 2000
- H. van Groningen Liefde en liefde is twee. Heerenveen, Groen, 19982
- A.B.F. Hoek-van Kooten Verkeringsperikelen
- A.B.F. Hoek-van Kooten Tiener op weg
- J. Hugget Groeien in liefde. Voorhoeve
- M. Kehle Je bent er bijna. Christelijke seksuele voorlichting voor tieners
- A. Teerds-Gertenbach Kijk dat ben ik! Voor jongens van 10-13 jaar. Heerenveen, Groen, 1997
- A. Teerds-Gertenbach Kijk dat ben ik. Voor meisjes van 10-13 jaar. Heerenveen, Groen, 1999
- G. Velema-Drent Save seks. Boekje open over seks. Kampen, Kok Voorhoeve, 1997
Seksualiteit in het huwelijk
- J. Douma Seksualiteit en huwelijk. Kampen, Van den Berg, 1993
- A.B.F. Hoek-van Kooten Trouw en teder. Seksualiteit in het huwelijk. Kampen, Voorhoeve, 1998
- G. Velema-Drent Echtgenoten. Praten over seksualiteit. Kampen, Kok, 2005
- N. Wakefield & J. Brolsma (2004) Mannen zijn van Israël, vrouwen zijn van Moab. Vaassen, Medema
- E. Wheat & Gaye Wheat Liefde voor twee. Seksuele technieken en seksuele harmonie in het christelijk huwelijk. Hoornaar, Gideon, 1993
Vruchtbaarheid en seksualiteit
- A.J. Boender, H. & A. Hendriksen, N. Oevermans, G.J. Pruim, W.H. Velema en P.M. Wagenaar Samen in liefde. Over gezinsvorming en seksualiteit. Heerenveen, Groen, 2000
Seksualiteit en alleenstaanden
- A. Barth en A. van Dalen (1994). Alleenstaand: een ander verhaal. Christenvrouwen en hun ervaringen. Kampen, Kok-Voorhoeve, 1994
- J. van Amstel Als je alleen staat. Leiden, Groen, 1992
- E. Elliot Hartstocht en reinheid. Liefdesverlangen voor Gods aangezicht
- J. Windig Liefde, vriendschap en homoseksualiteit, bijbels bezien. ’s-Gravenhage, Boekencentrum, 1991
Vrouwen en seksualiteit
- D. Evans Vrouw zijn. Christelijk handboek over seksualiteit. Heerenveen, Barnabas, 2000
Seksualiteit bij vrouwen die seksueel misbruikt zijn
- A. van Wageningen & E. Plooij Mijn lijf is me lief. Een verkenning van eigen seksualiteit, voor vrouwen die vroeger seksueel misbruikt zijn. Utrecht, Kosmos-Z&K, 2000 (derde, herziene editie)
Vaginisme
- W. Bezemer & C. van Gils De gesloten vrouw. Baarn, Anthos, 1994
Vrouw getrouwd met porno-verslaafde
- L. Hall Bedreigende hartstocht. De moedige strijd van een vrouw die haar gezin redde van verwoesting door pronografie. CPC
Mannen en seksualiteit
- B. Perkins Als mannen de verleiding weerstaan. Rein leven in een onreine wereld. Heerenveen, Barnabas, 1999
Erectiestoornissen
- M.W. Hengeveld Willen maar niet kunnen. Utrecht, Kosmos-Z&K, 1994
- J.K. Slob & I. Vink Mannen, vrouwen en vrijen. Rijswijk, Elmar, 1996
Homoseksualiteit
- A. Barth, A. Tegendraads?! Kampen, Kok Voorhoeve, 1998
- B. Davies & A. Worthen En toch zo anders, omgaan met homoseksualiteit in je familie- en vriendenkring Medema i.s.m. EHAH, 2002
- A. van Golen Eenzame strijd. Kampen, Kok Voorhoeve, 1997
- H. van Haren Van de andere kant, getrouwd met een homoseksueel Kampen, Kok, 2002
- A. Kool (red.) Homoseksualiteit en kerk. Om de voortgang van het gesprek. Zoetermeer, Boekencentrum, 1995
- A. Balk-Karssenberg, J. Douma, K. van den Geest, B. Luiten, P.M.Wagenaar Homofilie en christen-zijn. Barneveld, De Vuurbaak, 1998
- T.E. Molenaar & J. van der Wal (red.) Homofilie en de christelijke gemeente. Ervaringen, pastoraat en hulpverlening. Leiden, Groen, 1990
- J. Noordam De huiver van Leviticus. Ethiek en pastoraat rond homofilie en homoseksualiteit. Zoetermeer, Boekencentrum, 1994
- R. Seldenrijk Als je je anders voelt. Homofiele gerichtheid, homoseksualiteit, transseksualiteit en de christelijke gemeente. Amsterdam, Oogst Publicaties, 2004
- M. van der Vegt Uit de schaduw. Tien homo’s over hun worsteling met geloof en kerk. Telos, 2004
- Vereniging Tot Heil des Volks Uit de stilte. Pastorale hulpverlening rond seksuele identiteit. 2000
- J. Windig Liefde, vriendschap en homoseksualiteit, Bijbels bezien. 's-Gravenhage, Boekencentrum, 1991
Transseksualiteit
- H. Jochemsen (red.) Transseksualiteit. Een bespreking vanuit medisch, ethisch, psychologisch en pastoraal opzicht met het oog op hulpverlening en pastoraat. Ede, Lindeboom Instituut, 1996
Links
Christelijke sites
Algemene sites
